گسترش انرژی خورشیدی، فرصت تازهای برای برقرسانی در اقتصادهای نوظهور
کاهش هزینه تولید پنلهای خورشیدی و فنآوریهای تازه در ساخت باتریها، گزینههای بیشتری را به منظور تأمین برق در اقتصادهای نوظهور فراهم نموده است. بررسی اندیشکده انرژی امبر (Ember) نشان میدهد این فناوریها میتوانند در برخی مناطق دور از شبکه، برقرسانی را مقرون به صرفهتر کرده و نیاز به سوختهای وارداتی را کاهش دهند.
بر اساس این بررسی، توسعه سامانههای خورشیدی و ذخیره سازی برق میتوانند در برخی از مناطق روستایی، هزینه کمتری از توسعه خطوط انتقال داشته باشند. پنلها در طول روز برق تولید میکنند و باتری امکان استفاده از بخشی از آن را در ساعات دیگر فراهم میسازد؛ هرچند بسته به شرایط، ممکن است تأمین برق پشتیبان همچنان لازم باشد.
آژانس بینالمللی انرژیهای تجدیدپذیر (IRENA)، نیز در گزارش هزینههای تولید برق سال ۲۰۲۵ اعلام نموده که بیش از ۹۰ درصد پروژههای بزرگ تجدیدپذیرِ راهاندازیشده در آن سال، هزینه تولید پایینتری نسبت به ارزانترین گزینه فسیلی موجود در بازار را داشته است. طبق همین گزارش، میانگین جهانی هزینه تولید برق در طول عمر نیروگاههای خورشیدی فتوولتائیک حدود ۴۴ دلار برای هر مگاواتساعت بوده است. این شاخص هزینه تولید را مقایسه میکند و معادل قیمت برق مصرفکنندگان یا هزینه کامل تأمین برق شبانهروزی نیست.
طبق برآورد امبر، ظرفیت خورشیدی جدید نصبشده ۲۰۲۶ در قاره آفریقا به حدود ۱۷ گیگاوات خواهد رسید که این رقم ۴۵ درصد بیشتر از سال قبل برآورد میگردد. این نهاد همچنین انتظار دارد که ۳۶ کشور از مجموع ۵۴ کشور این قاره ، رکورد سالانه نصب ظرفیت خورشیدی خود را بشکنند. این ارقام آمار نهایی پروژههای تکمیل شده نبوده و برآوردهایی مبتنی بر دادههای تجارت پنل و روش محاسباتی آژانس امبر میباشد.
کاهش وابستگی به واردات سوخت نیز بخشی از اهمیت این روند است. به گزارش امبر، کشورهای واردکننده عضو «مجمع کشورهای آسیبپذیر در برابر تغییرات اقلیمی» در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۵۵ میلیارد دلار برای واردات خالص سوختهای فسیلی هزینه کردهاند.
با این حال، نصب پنل بهتنهایی تأمین برق قابلاتکا را تضمین نمیکند. دسترسی به سرمایه، باتری مناسب، خدمات تعمیر و نگهداری و تجهیزات باکیفیت، در موفقیت این سامانهها نقش تعیینکننده دارند.
منابع
- اندیشکده امبر — نقش فناوریهای برقی در توسعه بازارهای نوظهور
- اندیشکده امبر — برآورد رشد انرژی خورشیدی در آفریقا و فاصله آن با آمار رسمی
- آژانس بینالمللی انرژیهای تجدیدپذیر — هزینه تولید برق تجدیدپذیر در سال ۲۰۲۵

